مىشود اين آدم گدا نيست بلكه « گداصفت » است و تكدّى مىكند و گرنه اين همه اصرار نداشت . سؤال اين است كه : اين استنتاج به چه طريقى حاصلى مىشود ؟ حلّ تمرين . در واقع يك قياس استثنايى اتصالى تشكيل مىدهد كه با ابطال تالى ، ابطال مقدم را نتيجه مىگيرد : « لو كان هذا مستحقا لما الحّ بالطلب » صغرى و « لكنه الحّ بالطلب » كبرى « فهو ليس به مستحق » نتيجه تمرين 16 . در باب نقض محمول بيان شد كه همهء محصورات اربع با بقاء كميت و تغيير كيفيت از طريق نقض محمول ، قابل نقض هستند سپس براى بيان نقض محمول هركدام برهانى اقامه كرديم . حال سؤال اين است كه : آن براهين چهارگانه چگونه تنظيم مىشوند ؟ و از كدام نوع استدلال هستند ؟ و آيا قياس بسيط هستند يا مركب ؟ حلّ تمرين . نقض محمول موجبهء كليه ، سالبهء كليه بود و برهان آن يك قياس اقترانى شرطى و از نوع قياس بسيط است به اين صورت : « اگر مفروض صادق باشد ، عكس نقيض آن نيز صادق خواهد بود » صغرى و « اگر عكس نقيض آن صادق بود عكس مستوى آن نيز صادق خواهد بود » كبرى « پس اگر مفروض صادق بود عكس مستوى هم صدق خواهد كرد » نتيجه امّا برهان نقض محمول موجبهء جزئيه ، در واقع مركب است از دو قياس اقترانى شرطى و استثنايى اتصالى . همچنين برهان نقض محمول سالبهء كليه و سالبهء جزئيه هم ، به قياس بسيط اقترانى شرطى نقض محمولش دانسته مىشود . تفصيل اين مطلب با مثال در باب خاص خود آمده است . تمرين 17 . براهين عكس نقيض را بر قواعد قياس منطبق سازيد . حل تمرين . به‌طور خلاصه غير از موجبهء جزئيه سه قسم از محصورات اربع ، عكس نقيض داشت كه اين اقسام نيز عكس نقيض موافق و مخالف داشت و براهين هم نوعا استدلالات مركّبه است كه تفصيل آن در باب مربوط بيان شد . تمرين 18 . برهان نقض محمول موجبهء كليه را ، به يك قياس مساوات و يك قياس اقترانى شرطى مؤلف از دو متصله ارجاع دهيد . حلّ تمرين . امّا قياس مساوات :